Thứ Hai, ngày 28 tháng 11 năm 2016

LẠI MONG CHẠM HẢI VÂN QUAN




Cú chạm Hải Vân quan lần đầu tiên của tôi là một chuyến vượt Hải Vân bằng… xe đạp.

Tôi nhớ, đấy là dịp nghỉ hè của năm thứ 3 đại học khi tôi đang học khoa Văn Đại học Tổng hợp Huế, mấy đứa chúng tôi rủ nhau đi Đà Nẵng chơi, phương tiện là… xe đạp, cứ 2 đứa một xe, tất cả có 4 xe. Sinh viên mà, chuyện gì chả làm được. Thời còn học phổ thông ở ngoài Bắc, chuyện đạp xe từ Thanh Hóa (nơi tôi ở) ra Ninh Bình (quê ngoại) là bình thường, có hôm sướng lên, phi luôn ra Hà Nội. Khoảng cách Thanh Hóa Hà Nội xa hơn Huế Đà Nẵng nhiều, mà lại đạp một mình, con nít. Giờ, sau mỗi xe là một em, dẫu chưa tình tứ yêu đương gì, dẫu chưa đầu mày cuối mắt gì, nhưng vẫn hồi hộp khôn xiết, cái hồi hộp của những gã trai lộc ngộc miệng nói một đằng nhưng tâm mơ một nẻo, có tiếng con gái cười phía sau, thi thoảng thắng đột ngột phát để nghe tiếng thất thanh rú lên có vẻ lo sợ nhưng tinh ý sẽ thấy toàn vẻ như… ơ kìa, hoặc cái véo vào sườn như mơn man cũng vui phết. Chưa kể, cứ phảng phất sau xe cái mùi, cái hương lạ lẫm lâng lâng vừa xa xăm lại vừa gần gụi, cứ nao nao mà quên hết là mình đang… đạp xe chở phía sau một cô gái ngót nghét sáu mươi cân...

Thứ Năm, ngày 24 tháng 11 năm 2016

CHUYỆN VUI VỀ… KHÁCH




Trong ngân sách thường xuyên phân cho các cơ quan nhà nước có mục dành để tiếp khách. Mục này nó rất… mông lung ảo diệu nên bộ tài chính đã cố gắng cụ thể hóa bằng những quy định rất chi tiết, ví như tiếp mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh, gia đình có công thì như thế nào, khách trong tỉnh ngoài tỉnh thì ra làm sao, khách quốc tế nữa. Hình như mỗi khách được ấn định một trăm rưỡi đến hai trăm ngàn gì đấy. Trong bộ chứng từ tiếp khách thì ngoài hóa đơn đỏ, hóa đơn xanh (ghi các món ăn) thì phải có danh sách khách. Nhưng vỏ quýt dày thì có… móng tay nhọn. Thường thì danh sách khách sẽ được kê lên gấp đôi hoặc gấp 3. Quả là cũng rất khó cho các anh lãnh đạo đi tiếp khách, khi vào nhà hàng, các em (cháu) tiếp viên hoặc trực tiếp chủ nhà hàng đứng ra giới thiệu: Nhà em hôm nay có đặc sản gồm…, chả lẽ lúc ấy lại kêu cá kho rau muống cà muối… Mà có thể kiểm soát được lúc gọi món thôi chứ lúc uống thì kiểm soát thế nào được. Định uống một thùng bia nhưng nhà hàng cứ thấy hết lại bê, chả lẽ bảo thôi, hết định mức tiếp khách rồi à? Chưa kể ăn xong thì còn đi… hát. Nói lại bảo phỉ phui, nhưng quả là nhờ cái quả karaoke vừa cháy mà “phong trào” này giảm hẳn! (Nó cũng như chế độ phép ấy, một thời phong trào bán vé xe tàu rất rầm rộ “nhờ” chính sách thanh toán phép cho cán bộ công nhân viên, nên có người chả đi cũng mua vé thanh toán, giấy phép thì gửi về quê đóng dấu, ai cũng biết nhưng ai cũng nghĩ việc ấy là… đúng nên chả ai có ý kiến. Có cơ quan còn thông báo lên bảng: Ai chưa có vé nghỉ phép thì đề nghị đi mua gấp về nộp để thanh toán. Giờ chặt hơn là phải về thăm bố mẹ và bố mẹ phải ốm đau thì mới thanh toán phép. Khổ, thế là bố mẹ lần lượt được con cho… đau ốm, có dấu của y tế hẳn hoi!).

Thứ Hai, ngày 21 tháng 11 năm 2016

CHUYỆN QUAN TÀI BAY




Hôm nọ tôi có việc đi Huế, một mình. Vợ bảo: Lên xe giường nằm, ngủ một giấc tới Huế, khỏe re. Tôi viện cớ dạo này bụng dạ kém, hai tiếng một lần đi nhẹ, bốn tiếng một lần đi nặng, xe khách Việt Nam phần lớn là chưa có toilet trên xe, nguyên cái đoạn cứ hồi hộp cố nhịn cho nó thật căng rồi rụt rè kêu tài xế dừng là đã mất hết nhuệ khí rồi. Rồi khi có mỗi mình mình xuống giải quyết, cả xe nhìn mình như thằng... yếu thận (mà dân ta quan niệm đã yếu thận thì vài thứ loanh quanh đấy cũng yếu) cũng hỏng hết chí khí đàn ông rồi. Thế nên tôi tự lái xe của mình chạy về, để tự do giải quyết chuyện “nặng”, “nhẹ” trên đường.

Thứ Ba, ngày 15 tháng 11 năm 2016

CÀ PHÊ, TỪ BÍT TẤT ĐẾN TỰ MÌNH




Tôi giờ là người nghiện cà phê, mỗi ngày phải một cữ sau khi ăn sáng, nếu lỡ vì lý do gì đấy mà vắng cữ ấy là chân tay cứ bần thần, đầu óc cứ trống rỗng, chả làm được gì. Nhưng cỡ tôi so với nhà văn Vũ Hồng ở Bến Tre thì chỉ là muỗi so với đại bàng nhé. Ông này ngày phải... 10 cữ. Sáng sớm ngủ dậy, mà là dậy rất sớm, khi chưa ai dậy, cắm phập điếu thuốc vào mồm (việc này tôi chê, tôi đã bỏ thuốc hơn chục năm nay rồi), hút xong thì đánh răng rửa mặt rồi ra khỏi nhà, vào quán cà phê, uống không cần ăn sáng. Buổi trưa có khi cũng... nhịn hoặc ăn rất ít, và lại vẫn ngồi quán cà phê... đếm xe. Tối trước khi leo lên giường ngủ thì cũng phải ngồi lì ở quán cà phê nửa tiếng, tất nhiên với ông này, cà phê luôn kèm với thuốc lá, mù mịt thuốc lá...

Chủ Nhật, ngày 13 tháng 11 năm 2016

LẠI CHUYỆN "ĐÂM TRÂU"





Trước hết phải nhắc lại điều này, nhiều người hay nhầm lẫn, kể cả các cơ quan có trách nhiệm, rằng là đâm trâu không bao giờ là lễ hội. Nó chỉ là một thành tố của lễ hội, kiểu như mâm cỗ thì có thịt gà, nhưng thịt gà thì không bao giờ là mâm cỗ. Cũng như vậy chúng ta rất hay nhầm lẫn bằng cách tổ chức các “Lễ hội cồng chiêng”, trong khi đồng bào không hề có lễ hội này, mà nó chỉ là một thành tố của lễ hội nào đó...

Thứ Năm, ngày 10 tháng 11 năm 2016

GIA LAI CÀ KÊ (KHÔNG NHỚ SỐ MẤY)



Ấy là bởi, ti vi thì nhỏ, mà lại đen trắng, mà lại phải qua bộ tăng điện sút von tơ (thứ bây giờ tìm rất khó), nên từ chiều là đã phải chuẩn bị rất kỹ để tối bắt vợ con ngồi nghiêm ngắn trước màn hình xem... bố “lên ti vi”. Nhưng mà nào trời có chiều người, bắt đầu xem thì một cơn gió thi tới, thế là nháo nhào chạy ra ôm cột ăng ten, hoặc là leo lên mái nhà xoay, vợ ở dưới, mắt trên ti vi, mắt trên mái nhà, chỉ đạo xoay. Loay hoay xoay xong, màn hình không nhảy lambada nữa, sạn trên màn hình từ bằng cái li chỉ còn bằng hạt cát, leo xuống thì thấy chị Doãn Thanh Hường đang cười rất tươi: xin tạm biệt các bạn, chương trình đến đây là hết...
----------------

Thứ Ba, ngày 08 tháng 11 năm 2016

VỚI VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI




Tôi không nhớ bài thơ đầu tiên của tôi được in trên Văn Nghệ Quân đội là bài nào và vào thời gian nào nữa. Lâu lắm rồi, nhưng cho đến giờ, thi thoảng được in ở Văn nghệ quân đội vẫn run rẩy sướng.

Thứ Hai, ngày 07 tháng 11 năm 2016

LỤT KHÔNG CHỈ LÀ... LỤT





Sài Gòn vừa ngập lụt xong, giờ đến miền Trung. Miền Trung thì lụt chồng lụt, lũ chồng lũ. Các báo và mạng xã hội lại rào rào đưa tin, ảnh những người nông dân cơ cực trong nước lụt, và rồi cũng ào ạt những chuyến hàng cứu trợ, của cả nhà nước, tập thể và cá nhân. Và rồi lại cũng cãi nhau om sòm về cứu trợ, từ cách cứu đến nội dung cứu, từ chuyện phong bì đến mì tôm, từ cách seo phi đến giấu mặt không lên báo…
Vấn đề là năm nào cũng lũ lụt như thế, có điều hình như năm sau mạnh hơn năm trước, năm sau rộn ràng hơn năm trước.

Thứ Sáu, ngày 28 tháng 10 năm 2016

NHỮNG TIN BUỒN...




Mấy ngày nay, tràn ngập trên báo là 3 tin, đều đau lòng. Ấy là tin Miền Trung bị lũ, tin ông Nén thương lượng bất thành với tòa án Bình Thuận và tin 2 gã đàn ông côn đồ hành hung nữ nhân viên VNariline ngay tại sân bay Nội Bài.

Đọc xong tin “Vì sao bồi thường cho ông Nén từ 10 tỉ còn 2,6 tỉ đồng” trên một tờ báo, thú thực tôi đã phẫn nộ. Cố nén, đọc tiếp trên các báo khác, ngoài chuyện tin đưa như nhau thì phần comment của bạn đọc ở dưới cũng khá giống nhau, ấy là phẫn nộ, là không tin, là những phân tích hết sức thấu tình đạt lý. Hiếm có một “thân phận tù” nào mà lại được sự chia sẻ một cách thống nhất như thế từ ngoài đời đến trên báo chí và mạng xã hội.

Thứ Tư, ngày 26 tháng 10 năm 2016

CỨ TƯỞNG…





cứ tưởng là buồn
vì thấy chiều như lên mốc
lễnh lãng dắt tay vào túi quần
nắng teo lại như trái xoan tháng tám

Thứ Sáu, ngày 21 tháng 10 năm 2016

VĨNH BIỆT NHÀ VĂN LÊ VĂN THẢO

Tôi nhớ năm nào đấy, trời Huế vần vũ, lụt và mưa. Cả tôi và ông Thảo đều có mặt ở Huế. Trong một cuộc cà phê sáng ở trước khách sạn Điện Biên, ông rủ tôi về một vùng đầm phá... nhậu. Tôi bảo em thích quá, nhưng giờ đang bận quá, phải về nhà với mẹ rồi ngày nữa mới về với anh được.

Thứ Năm, ngày 20 tháng 10 năm 2016

MA LAI, THƯ VÀ NẠN TỰ TỬ Ở GIA LAI, NHỮNG CÂU HỎI VÀ GIẢI PHÁP



Ma lai thì đồng bào Gia Lai hầu hết đều có chung quan niệm cho rằng đấy là một loại “hồn ma ác độc” xâm nhập vào cơ thể sống của một người, mượn hình hài người sống để tồn tại. Ban ngày đi làm ăn như người bình thường, nhưng khi đêm đến ma lai tự tách đầu khỏi thân xác thực tại, rút ruột đi ăn thịt, ăn nội tạng người khác, hoặc ăn xác chết. Khi làng có chim lợn, cú mèo kêu thì đồng bào cho rằng đó là ma lai đang cưỡi chim lợn, cú mèo đi lượm ăn các loại xác thối, bắt “hồn vía” những người đau yếu và trẻ con, do đó trong buôn, làng ắt có người chết. Thống kê cũng cho thấy thời gian gần đây tình trạng ma lai không còn xảy ra ở các buôn làng Tây Nguyên nữa, có chăng còn một ít người già nghĩ về nó.
-----------

Chủ Nhật, ngày 16 tháng 10 năm 2016

CHUYỆN NGẬP KHÔNG CỦA RIÊNG AI



Quảng Bình, Hà Tĩnh, cả miền Trung đang ngập. Ngập do giời, tất nhiên, nhưng té ra, sau giời là con người, chính con người là thủ phạm. Tôi đã gai người khi nghe cái trả lời ráo hoảnh của ông giám đốc thủy điện Hố Hô khi nói rằng ông đã cho xả lũ "đúng quy trình", rằng là ông không có trách nhiệm thông tin (việc xả lũ) với huyện, kể cả chủ tịch huyện, và với dân, hàng vạn dân, hàng nghìn gia đình... Và tôi cũng rơm rớm nước mắt khi nhìn cái ảnh con bò được (bị) treo mũi lên để nó còn có thể thở mà may ra sống sót khi toàn thân nó đã chìm nghỉm dưới nước...

Thứ Sáu, ngày 14 tháng 10 năm 2016

SÔNG HẰNG, HAI MẶT...

 Sáng sớm hôm ở Varanasi, như hàng vạn du khách khác ở thành phố nổi tiếng này mỗi đêm, từ 4 giờ sáng chúng tôi cũng ra sông Hằng để đón mặt trời lên. Hàng vạn người đã đen đặc khúc sông ấy, và nó... bẩn kinh khủng. Ai quỳ cứ quỳ, ai tắm cứ tắm, ai... vệ sinh ngay ở bờ sông cứ tự nhiên. Đi lại trên bến sông ấy là cả một “cuộc chiến đấu” bởi không khéo sẽ giẫm phải “mìn” ngay, chuyện khá phổ biến ở nông thôn Việt Nam khoảng những năm 60 thế kỷ trước, nhưng giờ hết rồi. 

Thứ Năm, ngày 06 tháng 10 năm 2016

BA LĂM NĂM VÀ ĐIỀU TỬ TẾ



          ơ đã ba lăm năm rồi đấy
          trượt một đường bay về một phố khuya
          nghi ngại lối mòn người đã tỏ
          những mắt người như sao băng

Thứ Bảy, ngày 01 tháng 10 năm 2016

LÝ SƠN CÓ CẦN PHẤN ĐẤU TRỞ THÀNH ĐÔ THỊ HIỆN ĐẠI? (Tiếp theo số trước)


          Một số bạn có trách nhiệm của tỉnh Quảng Ngãi cung cấp thông tin, rằng nghị quyết đại hội huyện đảng bộ Lý Sơn năm 2015 có nêu mục tiêu phấn đấu những năm tới là sẽ trở thành đô thị của Quảng Ngãi. Mà không chỉ đô thị thường, phải là đô thị biển hiện đại kia. Anh bạn này thở dài: Thế thì còn gì Lý Sơn nữa. Rồi lại thở phát nữa dài hơn: Đảo Cù Lao Chàm của Quảng Nam sát cạnh đấy, có cần đô thị đâu, thậm chí hạn chế tối đa tác động của đô thị, thế mà rồi nó cứ là nổi tiếng, nó cứ là một cù lao hiện đại, thân thiện và... kiếm tiền cũng rất dễ. Cái đảo Lý Sơn bé tẹo, chưa tới 10km vuông, trên đó lại có 5 ngọn núi to đùng là Thới Lới, Giếng Tiền, Hòn Sỏi, Hòn Tai và Hòn Vung. Thế mà giờ đã có khách sạn Mường Thanh 4 sao, 7 tầng che khuất núi Hòn Vung rồi. Hàng loạt khách sạn, nhà nghỉ khác cũng che khuất cả đảo. Nhìn từ cầu cảng vào không thấy núi non trên đảo đâu. Ở Cù Lao Chàm họ chỉ khuyến khích dân làm homestay, không cho xây khách sạn, không xây trụ sở, cơ quan gì to cả, những lối đi trên đảo cũng chỉ đủ để đi xe máy, đi bộ, chứ không phải như Lý Sơn. Cơ quan nào cũng to, đường nào cũng mở hoành tráng ngang dọc, có cả cái bùng binh to đùng to đoàng ở đường đi ra chùa Hang. Vì Cù lao Chàm bảo tồn tốt thế nên họ mới được UNESCO công nhận là khu bảo tồn sinh quyển thế giới, mà công nhận, bảo tồn nguyên trạng thì khách du lịch càng đông. Mỗi ngày Cù Lao Chàm có 4.000 khách du lịch, mà dân thì chỉ có 3000 người tuốt tuột cả già lẫn trẻ. 

Thứ Năm, ngày 29 tháng 9 năm 2016

LÝ SƠN, LÝ VÀ TÌNH, PHÁT TRIỂN VÀ BẢO TỒN...


          Cách đây mấy năm, tôi đến Lý Sơn và rợn ngợp với những gì hòn đảo vừa hoang sơ vừa đẹp đến kinh ngạc này phô bày. Và tất nhiên, tôi biết, không lâu nữa, Lý Sơn sẽ phải hiện đại hơn, tiện nghi hơn, bởi đấy là quy luật phát triển, cả hợp lý và phi lý, cả đương nhiên và cưỡng bức. Chỉ mong, sự hợp lý lấn át phi lý, sự tuần tự lấn át cưỡng bức...

Thứ Hai, ngày 26 tháng 9 năm 2016

VẤN VÍT THANH TRÀ


            Thực ra thì tôi biết quê mình có quả thanh trà từ lâu rồi, nhưng cứ nghĩ nó là em em của bưởi, cháu cháu của cam quýt chi đó, vì thấy nó cứ lẩn quẩn ở một vài địa chỉ loanh quanh Huế chứ ra ngoài chả ai biết nó là cái thứ gì. Và trong những thứ mà khách du lịch mua mang ra khỏi Huế làm quà cũng thấy rất ít thanh trà, chỉ thấy chủ yếu tôm chua, mè xửng, nón, hạt sen...

Thứ Năm, ngày 22 tháng 9 năm 2016

GAN RUỘT VỚI RỪNG


          Chả phải nói ai cũng có thể hình dung rừng Tây Nguyên ngày xưa nó như thế nào. Và bây giờ nó như thế nào ai cũng hình hình dung rồi. Nhưng phải rạch ròi ra, rằng là ai phá rừng nhiều nhất. Không phải dân đâu, dân rất yêu rừng, nhất là những người dân Tây Nguyên bản địa, họ có những quy ước, luật tục rất nghiêm ngặt để giữ rừng, để rừng luôn chở che cho con người, để con người, dẫu rợn ngợp, nhỏ bé, dẫu thấy rừng bí hiểm và âm u, vẫn tin tưởng dựa vào rừng, sống cùng rừng trong mối quan hệ tương hỗ bền chặt và thân thiện.

Thứ Ba, ngày 20 tháng 9 năm 2016

HAI CHUYỆN CHÉN


Mấy hôm nay trên mạng loạn lên với các anh bí thư tỉnh ủy, rồi lại cô gái xu chiêng, rồi ti tỉ các thứ nữa, nhà cháu thấy chạy theo sự kiện sẽ rất mệt, nên bày ra chuyện ăn vậy.