Thứ Tư, 16 tháng 3, 2016

TẠI SAO NGƯỜI VIỆT NGÀY CÀNG MANH ĐỘNG?




          Tin tổng hợp sau tết Bính Thân vừa qua cho biết, số người chết vì... oánh nhau trong tết tăng vọt so với các năm trước. Tôi đọc tin ấy mà thấy buồn và kinh hãi.

          Từ bao giờ và do đâu mà tâm tính người Việt chúng ta thay đổi đến mức ấy? Bây giờ đi ngoài đường hơi động tí là người ta có thể thượng cẳng tay cẳng chân với nhau, có những lý do rất là lãng xẹt như... nhìn nhau, như ai cho mày cười, ai cho mày nheo mắt, ai cho mày nhuộm tóc, ai cho mày khuôn mặt nhìn thấy ghét...


          Mới nhất, chỉ liếc trên một tờ báo ngay lúc tôi ngồi viết đây, đã thấy một cậu bé học sinh lớp 9 bị đâm chết trước cổng trường. Một đứa con dùng ổ khóa đánh mẹ gần chết, mấy người đi nhậu cãi nhau rồi đâm nhau, một người chết. Trước đó thì một giám đốc ở Nha Trang chỉ vì bóp còi xin đường mấy chiếc xe máy dàn hàng ngang trước mặt mà bị chúng quây lại đâm chết, vân vân... thấy mạng người mỏng manh hơn chiếc lá.

Có cảm giác như ở nước ta giờ là một bãi chiến trường, trai làng đánh nhau, đám cưới đánh nhau, lễ hội đánh nhau, trên phố đánh nhau, anh em đánh nhau, bố con đánh nhau, cấp trên cấp dưới đánh nhau... Có lần ra Bắc, tôi định về một vùng quê chơi, thăm mấy người bạn, bạn hẹn rất kỹ, đi như thế như thế, nhìn như thế như thế, kẻo lại bị trai làng gây sự!? Nghe xong tôi... tụt hứng, hủy chuyến đi, bởi mình đi chơi chứ có phải... ra trận đâu mà khổ thế? Mà quả thật, ngay sau đấy mấy ông luật sư về Chương Mỹ, chỉ vì ô tô văng bụi mà no đòn...

Nhưng tại sao lại đến nông nỗi ấy. Tôi có ngồi nói chuyện với một sĩ quan công an, trưởng một phường, anh bảo con người kỳ lạ lắm, chỉ một tích tắc nào đấy không làm chủ được là thành tội phạm. Thì đành là thế, có thể là tại tâm lý không ổn định, dễ bị kích động, đang hiền lành biến thành kẻ ác, gây án xong ngồi khóc tu tu. Có, nhưng không phải nhiều, bởi nếu con người mà cứ “thoắt ẩn thoắt hiện” thế thì còn gì con người, và có phải thời nào cũng thế đâu. Nó phải có nguyên nhân sâu xa từ đâu chứ?

Có vẻ như chúng ta đang dung túng cho cái ác, một cách tự nhiên thôi, chứ chắc chả ai ban đầu có mục đích như thế, nhưng cái cách tự nhiên của chúng ta nó gieo mầm ác, ví dụ như việc thả nổi các lễ hội. Lễ hội là của dân, chúng ta, nhà nước ấy, xông vào nắm, rồi lại để nó tóe loe ra. Đến như cái lễ hội đền Trần, linh thiêng và ý nghĩa thế, nhưng chúng ta biến nó thành một cuộc tranh cướp sự may rủi, có bảo kê của nhà nước. Rồi cướp phết, rồi vay tiền, rồi đủ thứ từ linh thiêng tới mờ mịt, chính chúng ta nhiều lúc làm cho rối tinh lên. Mầm ác gieo ra từ đấy chứ đâu. Đi chùa, đi lễ hội là để tâm thanh thản, người thư thái, nhưng giờ đi là như... vào trận. Không bị lừa đảo thì cũng phải chen lấn, không cướp cái này cho mình thì cũng phải cố thành tâm hơn người bên cạnh bằng mâm cỗ to hơn, nhiều tiền hơn... thế thì làm sao mà tâm an người thư thái được...

Một chuyện nữa là làm gương. Có vẻ như cái việc làm gương, một việc rất đơn giản và nghiêm ngắn có từ xưa, trong từng nếp nhà, giờ nó đang rất xộc xệch. Bố mẹ không làm gương cho con cái, anh không làm gương cho em, người già không làm gương cho người trẻ, trên không gương với dưới, cán bộ không làm gương cho nhân dân... thế là quân hồi vô phèng lên, là ai cũng chỉ nhăm nhắm lo cho mình, thấy mình thua thiệt là ấm ức, là nổi khùng, từ cái chỗ xếp hàng, cho đến nửa bánh xe trên đường, thậm chí cái chỗ ngồi trong quán phở...

Bệnh hình thức cũng là một nguyên nhân. Bởi từ hình thức tới giả dối nó rất gần. Chúng ta chứng kiến căn bệnh hình thức phổ biến ở nước ta đến mức giờ ai không hình thức bị coi là lập dị. Từ chuyện hồi sập cầu Cần Thơ, hàng trăm nạn nhân đang nằm thoi thóp chờ máy thở, thế mà khi bộ Y tế chuyển một cái máy thở vào cũng phải làm một cái... lễ tiếp nhận, có băng rôn khẩu hiệu hẳn hoi rồi mới vận hành cấp cứu, cho tới khởi công một căn nhà tình nghĩa có 35 triệu cũng dàn hàng ngang cắt băng chụp ảnh rồi cầm mấy cái xẻng quấn giấy xanh đỏ gẩy gẩy tượng trưng... Từ chuyện mua cành đào cành mai về phải quấn thêm điện xanh đỏ lập lòe cho nó vui đến khắp phố phường chỗ nào cũng loằng ngoằng điện rối mắt và rất... đồng quê. Bệnh hình thức nó khiến con người sống không thật với mình, cứ bồng bềnh trong ảo giác, thế rồi từ ảo giác trở lại đời thực trong hoàn cảnh nào đó là... khùng lên.

Lại nhớ năm nào đó, đến ngay xe của Bộ trưởng chủ nhiệm văn phòng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc (giờ là Ủy viên Bộ chính trị, phó Thủ tướng chính phủ), bị một xe của viên công an húc phải. Thay vì xin lỗi, viên này lôi lái xe của ông Phúc ra... tẩn. Ông Phúc nói sẽ gọi cho ông Nhanh (khi ấy là giám đốc công an thành phố Hà Nội), viên công an này thách luôn: Nhanh chứ cực nhanh thì cũng thế, làm gì nhau. Nghe nói viên công an này là sĩ quan cấp tá, và sau đấy được điều chuyển công tác! Thế  thì cái chuyện bạo lực học đường đang diễn ra tràn lan hiện nay thiết tưởng cũng là điều dễ cắt nghĩa. Viên công an chắc chắn là phải có con đang tuổi đi học. Bố ứng xử như thế thì làm sao bắt con phải ngoan hiền được.

Nhà tôi ở ngay trước một trường mẫu giáo, và hàng buổi trưa hoặc chiều, tôi thường phải nhặt rất nhiều vỏ hộp sữa, và một số thứ khác, mà phụ huynh chở con đến lớp rồi tiện tay quăng ra. Nên tôi đã rất cảm động khi chứng kiến một người đàn ông đeo một cái biển xin lỗi cảnh sát giao thông vì đã vượt đèn đỏ. Việc làm này là theo yêu cầu của đứa con trai, đang bị bệnh nan y, và khi chở con đi chữa bệnh, anh đã hay vượt đèn đỏ. Từ đây lại nảy ra vấn đề khác, là chúng ta vượt hay không vượt đèn đỏ không phải vì tuân thủ luật, mà vì... cảnh sát giao thông. Có thì ta không vượt, còn không thì ta vô tư, tức là ý thức tự giác của chúng ta rất yếu. Vậy nên khi cháu bé yêu cầu bố phải xin lỗi thì ông bố đã xin lỗi... cảnh sát giao thông chứ không xin lỗi luật hoặc những người đi đường khác, những người mà khi vượt đèn đỏ anh đã có thể gây nguy hiểm cho họ. Nhưng dù sao việc làm của anh cũng khiến nhiều người nhìn lại mình.

Bây giờ dân rất ít tin cán bộ. Phải thẳng thắn nói thẳng với nhau như thế. Có thể là cái dớp ấy nó từ ngày xưa, nhưng làm sao để lấy lại lòng tin của dân lại là vấn đề nan giải. Bởi có những việc cứ lặp lại lặp đi, nên từ sai trái nó trở thành... bình thường. Như việc lái xe trên đường gặp cảnh sát giao thông, “trình giấy” rồi chạy tiếp dù trên xe chở dư người hay xe vi phạm tốc độ cũng kệ. Như việc dân rất khó gặp cán bộ, gặp được thì bị hành ra bã. Như việc các cơ quan có trách nhiệm thông báo... không có tham nhũng, việc cấm tặng quà ngày tết vân vân... Ai cũng biết cũng thấy, nhưng ai cũng lại thấy như thế là... bình thường. Cái bất bình thường trở thành bình thường chỉ xảy ra khi có chiến tranh, giờ chúng ta đã hòa bình mấy chục năm rồi mà vẫn thế thì quả là... nguy quá... Hôm qua lại thấy một tờ báo đăng ảnh những người đeo thẻ (là khách mời) trong một lễ hội dùng tiền quệt vào tượng (việc mà ban tổ chức đang khuyến cáo trên loa là người dân không nên/ không được làm) khi những người này được mời khai trương một lễ hội. Tức là bây giờ, người ta, cả quan và dân, chỉ nghĩ đến mình, được việc cho mình, còn thì kệ. Thế thì làm sao mà có một xã hội ổn định, làm sao mà thanh bình, hiền hòa, con người tôn trọng nhau được. Bởi khi chỉ nghĩ đến mình, chỉ vì mình, thì con người sẽ tham lam vô độ, ích kỷ vô độ, bất chấp tất cả, kiểu như người ta hay kể, những ông quan có quyền, khi ký cái gì, cứ ngắt 10 phần trăm cái đã, kệ các ông làm thế nào thì làm, tôi không biết. Ngắt thì ngắt, người thực hiện có trăm phương nghìn kế để thỏa mãn, kể cả việc đổ bê tông cốt... tre mà nhiều lần chúng ta đã chứng kiến. Vậy nên tỉnh nọ có ông quan đầu tỉnh, nghe nói khi về hưu chả dám ra khỏi nhà!!!

Cái phanh để níu con người ở lại bến bờ của sự lương thiện là văn hóa cũng đang bị thả nổi, dù chúng ta luôn hô hào các kiểu để phát triển và bảo tồn rồi nâng cao văn hóa. Sự hiểu về văn hóa lệch lạc khiến văn hóa giờ nhiều lúc cũng như cái... chợ trời. Hình như chúng ta toàn hướng tới những cái cao siêu, cái vĩ mô, như bánh chưng kỷ lục, chai rượu kỷ lục, nón lá kỷ lục, đền chùa kỷ lục, đến tượng cũng kỷ lục... mà quên mất những điều cỏn con từ trong góc nhà xó bếp. Từ bé tí trẻ con đã được giáo dục bằng mọi giá phải giỏi, phải hơn đứa ngồi cạnh, hơn con hàng xóm, dạy học tập những tấm gương tiên liệt, yêu quý những thứ xa vời, trong khi ông bà bố mẹ thì lại trở thành Ô Sin của con, của cháu, hầu hạ nâng niu chúng như báu vật, chỉ mục đích chúng phải... hơn con hàng xóm, chúng phải có điểm cao... dù ai cũng biết điểm số của ngành giáo dục chúng ta hiện tại chả nói lên điều gì. Học xong đại học thất nghiệp tràn lan, kiếm được việc là phải đào tạo lại...

Thực ra tôi chỉ muốn vân vi để cố thử lý giải một điều là tại sao người Việt ta có vẻ ngày càng ác, ngày càng manh động hơn nhân cái tết Bính Thân vừa rồi rất nhiều người phải lên bàn thờ ngồi  vì đánh nhau. Nhưng hình như càng thử lý giải thì lại càng sa vào rối rắm. Thôi thì bày lên đây mong được bạn đọc chia sẻ, chỉ với mong muốn, làm sao để ra đường, lúc nào cũng là niềm vui. Vui như dân TP HCM hôm nay đang vui vì bí thư thành ủy Đinh La Thăng yêu cầu “Trong vòng 3 tháng tới, Công an TP phải nỗ lực hơn nữa để tình hình tội phạm phải được kéo giảm một cách rõ rệt”...
                                                               

1 nhận xét:

Lao XA VAT nói...

Đúng như lời bác Lê Kiến Thành là "Chúng ta đã thất bại trong việc xây dựng con người mới chủ nghĩa xã hội". Thời của các bác, các chú,lớp cha anh đi trước thì "Đừng hỏi tổ quốc đã làm gì cho ta" nhưng bây giờ khác rồi nhà văn Văn Công Hùng ạ! Theo em, nếu nhân dân không có quyền được hỏi "Tổ quốc đã làm gì được cho ta" thì ..... đảm bảo nghìn năm nữa vẫn vậy. Vì câu hỏi này nói lên trách nhiệm của chính quyền, trách nhiệm quản lý của các cơ quan Nhà nước và hơn hết là trách nhiệm "điều hòa các mối quan hệ lợi ích" của cái ông được gọi là "Tổ quốc". "Tổ quốc" mà chỉ biết thu thuế của dân, rồi chi tiêu gì, làm gì không bàn với dân, không hỏi nhân dân? "Tổ quố" là cái gì mà ông nhân dân cặm lưng đóng thuế đến khi ra ngoài đường gặp công an thì sợ như sợ giặc. Đến khi có giặc, cướp, trộm đến nhà thật thì cái ông công an đến lập một cái biên bản coi như hết trách nhiệm. Tổ quốc gì mà ngư dân gặp nạn ngoài biển thì chỉ biết hô to "Cực lực phản đối". Tổ quốc là gì mà nhân dân gặp nắng hạn, mất mùa,gặp thiên tai thì chỉ biết ..... rút kinh nghiệm. Tổ quốc gì đến độ cứ gặp chính quyền là phải có phong bì. Tổ quốc là gì mà ..... lương cán bộ công nhân viên không sống được toàn phải ...... chui. Tổ quốc là gì mà chỗ nào cũng có tệ nạn, có tham nhũng. Tổ quốc là gì mà bao nhiêu năm vẫn còn là trẻ con.